Embodied learning: leren met je lichaam erbij

Embodied learning is een van de vier pijlers onder RekenRun en een onderdeel van rekendidactiek. Hieronder staat wat het begrip inhoudt, waar het vandaan komt, en wat het betekent voor de rekenles.

Waar het begrip vandaan komt

Lang werd denken opgevat als iets wat zich in het hoofd afspeelt, en het lichaam als het apparaat dat de uitkomst uitvoert. Embodied cognition keert dat om: waarnemen, bewegen en denken zijn met elkaar verweven. Wat je met je handen doet terwijl je nadenkt, is dan geen bijverschijnsel maar een deel van het denken zelf.

Voor het wiskundeonderwijs is dat uitgewerkt door onder meer Nathan en Walkington (2017). Zij beschrijven dat gebaren die de wiskundige relatie zelf uitbeelden, samenhangen met beter redeneren over die relatie. Het gaat dus niet om beweging in het algemeen, maar om beweging die over de inhoud gaat.

Wat het onderscheidt van bewegen tijdens de les

Een klas die tussendoor even opstaat, wordt wakkerder. Dat is winst, maar het is geen embodied learning. Het verschil zit in de vraag of de beweging de wiskundige grootheid stuurt. Een student die met twee handen een verhouding groter en kleiner maakt, doet iets anders dan een student die tien keer op de plaats stapt. In het eerste geval draagt de handeling het begrip, in het tweede geval alleen de energie.

Hoe dat in een rekenles uitpakt, staat op de pagina over bewegend leren in de rekenles.

Waar het past in de opbouw

Rekenen wordt opgebouwd van een concrete situatie, via een voorstelling, naar formeel rekenen. Dat is wat het handelingsmodel beschrijft. Embodied learning hoort aan de concrete kant van die opbouw thuis: het geeft de student iets om vast te pakken voordat het symbool aan de beurt is. Het vervangt de formele stap niet, het maakt de weg ernaartoe korter.

Wat het niet is

Embodied learning is geen methode die je aanzet en die dan werkt. Het is een ontwerpkeuze met een onderzoeksbasis, en die basis gaat over mechanismen, niet over gegarandeerde uitkomsten. Er zit bovendien een grens aan: een handeling die te veel aandacht vraagt, kost werkgeheugen in plaats van dat ze het ontlast. Dat raakt direct aan cognitieve belasting, en het is de reden dat de beweging in RekenRun grof en voorspelbaar is en nooit om precisie vraagt.