Design-Based Research in het onderwijs
Deze pagina hoort bij onderzoek naar RekenRun en legt de methode uit die daaronder ligt.
Onderzoeken door te ontwerpen
In veel onderwijsonderzoek staat het ontwerp vast voordat het onderzoek begint. Je bedenkt een interventie, zet die weg bij een groep, vergelijkt met een controlegroep, en meet het verschil. Dat werkt goed wanneer je precies één ding wilt weten en de omstandigheden onder controle hebt.
Design-Based Research draait dat om. Je bouwt iets op basis van theorie, zet het in bij een echte les, kijkt wat er gebeurt, en gebruikt die waarneming meteen twee keer: om het ontwerp bij te stellen, en om te begrijpen waarom een onderdeel wel of niet doet wat je hoopte. Dan weer een ronde. Zo groeit het ontwerp en de verklaring tegelijk.
Wat een iteratie oplevert
- Een bijgesteld ontwerp, dat de volgende ronde in gaat.
- Ontwerpprincipes: uitspraken over wat werkt, en onder welke voorwaarde.
- Zicht op het mechanisme: niet alleen dat iets helpt, maar waardoor.
- Nieuwe vragen, die de volgende ronde afbakenen.
Waarom de context meetelt
Een rekenopgave die in een rustige testopstelling prima werkt, kan in een lesuur op vrijdagmiddag stuklopen op iets wat niets met de opgave te maken heeft: de telefoon, het tempo, de spanning van een student die liever niet begint. Wie de context wegneemt om zuiver te meten, meet iets wat in de praktijk niet voorkomt.
Dat is geen pleidooi tegen experimenteel onderzoek. Het is een keuze over volgorde. Eerst uitzoeken of het ontwerp klopt en standhoudt, dan pas meten hoeveel het oplevert. De tweede vraag is zinloos zolang het antwoord op de eerste onbekend is.
De grenzen
Twee zwakke plekken horen erbij. De eerste: doordat de context meetelt, is een bevinding minder makkelijk over te zetten naar een andere school of opleiding. De tweede: de onderzoeker is ook de ontwerper, en dat vraagt om tegenspraak van buiten. In de opzet van RekenRun zit die tegenspraak in de evaluatieformulieren van studenten en docenten, en in review door mensen uit het onderwijs die niet aan het ontwerp meewerken.
Hoe de drie iteraties er concreet uitzien en waar ze staan, lees je op de onderzoekspagina.
Veelgestelde vragen
Wat is Design-Based Research?
Een onderzoeksaanpak waarin je een ontwerp bouwt op basis van theorie, het inzet in de echte praktijk, waarneemt wat er gebeurt, en dat gebruikt om zowel het ontwerp bij te stellen als te begrijpen waarom iets werkt. Dat herhaalt zich in meerdere rondes, iteraties genoemd.
Wat is het verschil met een gerandomiseerd experiment?
Een experiment probeert de context zoveel mogelijk constant te houden om een effect te isoleren. Design-Based Research neemt de context juist mee, omdat een les zonder klas, docent en moment niet bestaat. De prijs daarvan is dat resultaten lastiger te generaliseren zijn.
Levert Design-Based Research bewijs op dat iets werkt?
Niet in de zin van een effectmaat. Het levert onderbouwde ontwerpprincipes op en inzicht in de werkzame mechanismen. Wil je weten hoeveel iets oplevert, dan is daar een aparte effectmeting voor nodig.
Waarom kiest RekenRun voor deze aanpak?
Omdat de kernvraag over gedrag in een echte les gaat: wat doet een student die liever niet aan rekenen begint. Dat gedrag verdwijnt in een rustige testopstelling. De aanpak vraagt dus om onderzoek op de plek waar het probleem zich voordoet.