Het open leerlingmodel

Deze pagina hoort bij AI in het rekenonderwijs en gaat over een keuze die zelden wordt uitgelegd: wie het beeld mag zien dat een leeromgeving van een student bijhoudt.

Elk adaptief systeem houdt een beeld bij

Een leeromgeving die het aanbod aanpast, moet ergens op baseren wat er nu aan de beurt is. Dat gebeurt met een model van de student: een verzameling schattingen over wat lijkt te lukken, wat nog niet, en welke stap daar logisch op volgt. Dat model bestaat altijd, ook wanneer er niets van te zien is.

Meestal blijft het onzichtbaar. De student merkt alleen het gevolg: de volgende opgave is makkelijker of juist niet, en waarom blijft gissen. Bij een open leerlingmodel wordt dat beeld getoond.

Waarom zichtbaarheid uitmaakt

Sturen kan alleen wat je ziet. Een student die weet waar het rekenen staat, kan kiezen waar de volgende oefening over gaat, en kan merken dat er iets verschuift. Dat raakt direct aan zelfregulatie: het verschil tussen meebewegen met wat een systeem aanbiedt, en zelf een richting kiezen.

Er is nog een reden, en die is bij deze doelgroep zwaarder. Een student met een geschiedenis van tegenvallers rond rekenen heeft weinig aan de mededeling dat het systeem het wel weet. Een zichtbaar beeld maakt het uitlegbaar: dit is waar je staat, dit is waarom deze opgave nu komt.

De vorm bepaalt of het werkt

Hier zit het risico. Hetzelfde model kan worden getoond als een lijst van wat ontbreekt, of als een kaart van wat er al staat en waar ruimte is om te groeien. Technisch is dat dezelfde data; voor een student die spanning heeft rond rekenen zijn het twee verschillende ervaringen. De eerste vorm roept precies op wat je wilde wegnemen.

Daarom hangt een open leerlingmodel samen met de rest van het ontwerp: de toon, de kleuren, de volgorde. In RekenRun is dat de reden dat het beeld geen afrekening laat zien en dat er geen rood in voorkomt. Zie ook feedback bij rekenen.

Hoe RekenRun het heeft gebouwd

In RekenRun heet die weergave "Wat onthoudt RiRi om jou te helpen". De student opent hem vanaf het startscherm en ziet in gewone taal terug wat de app heeft opgepikt om beter te kunnen helpen. Drie ontwerpkeuzes horen erbij, en ze volgen uit de vorige alinea:

• Alleen lezen. De weergave verandert niets aan het model; ze laat het zien.
• Geen tellingen en geen negatief kader. Een code waar geen begrijpelijke studententekst bij hoort, levert geen regel op, want een onbegrijpelijke regel is erger dan een lege plek.
• Uitzetten kan. Wie niet wil dat RiRi meedenkt op basis van eerdere opgaven, zet het uit.

De weergave hangt aan een instelling die per omgeving aan of uit kan staan, dus of een klas hem ziet, hangt af van hoe de opleiding RekenRun heeft ingericht.

Wat het niet is

Een open leerlingmodel is geen cijferlijst en geen rapport voor thuis. Het is een werkbeeld voor de student zelf, tijdens het oefenen. Het beeld dat de docent ziet is een ander beeld, met een ander doel; daarover gaat learning analytics.